Cách dùng Thiên Can để khởi cục và vận dụng Tam Kỳ
Cách dùng Thiên Can để khởi cục và vận dụng Tam Kỳ (Nhật – Nguyệt – Tinh) trong Kỳ Môn Độn Giáp
Tổng quan về Thiên Can
Mười thiên can lần lượt là: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Mười thiên can cũng có con số tương ứng từ 1 đến 10. Trong Kỳ Môn Độn Giáp, mỗi thiên can đều có định nghĩa riêng:
Giáp gọi là “Độn Giáp”.
Ất, Bính, Đinh gọi là “Tam Kỳ”, có thể gọi tắt là Ất Kỳ, Bính Kỳ, Đinh Kỳ, còn gọi lần lượt là Nhật Kỳ, Nguyệt Kỳ, Tinh Kỳ.
Về bản chất: Giáp là vị thống soái, Tam Kỳ là ba vị đại tướng phụ tá thống soái, ví dụ như một người phụ trách tham mưu, một người phụ trách bảo vệ, một người phụ trách hậu cần.
Sáu thiên can phía dưới là Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý được gọi là “Lục Nghi”. Chúng ví như sáu đội quân, đội quân đứng đầu là “Mậu” quân.
Chữ “Giáp” trong “Độn Giáp” có sáu cái trong bảng lục thập hoa giáp, bao gồm tiền tam giáp và hậu tam giáp, vì vậy tổng cộng có sáu vị thống soái. Vị đầu tiên là đại thống soái, các vị còn lại là phó thống soái. Mậu ẩn chứa thống soái Giáp Tý, năm vị “Giáp” còn lại ẩn náu trong năm đội quân phía sau. Về học vấn này, chúng tôi sẽ tiếp tục giới thiệu ở phần sau, ở đây chỉ giúp các bạn có khái niệm bước đầu.
Loại tượng của Thiên Can
① Giáp
Thuộc Dương Mộc, phương Đông.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Đởm.
Bên ngoài cơ thể: thuộc đầu.
Ngũ vị: chua.
Màu sắc: xanh lục.
Tính cách: cương kiện, thẳng thắn; thân hình cao lớn.
Đắc lệnh: là rường cột; thất lệnh: là vật liệu bị bỏ ngỏ.
Tính tự phụ, không linh hoạt trong xử sự.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: là thống soái, là thủ não. Vì “Độn Giáp” ẩn náu trong Lục Nghi.
② Ất
Thuộc Âm Mộc, phương Đông.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Can.
Bên ngoài cơ thể: thuộc cổ và vai.
Ngũ vị: ngọt, chua.
Màu sắc: xanh nhạt.
Tính cách: nhu hòa; thể chất mềm yếu.
Đắc lệnh: sum suê; thất lệnh: héo úa.
Tính thuận tùng, nương tựa vào thế tục.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: gọi là Ất Kỳ, còn gọi là Nhật Kỳ.
Loại tượng: Đông y, nữ giới, người vợ.
③ Bính
Thuộc Dương Hỏa, phương Nam.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Tiểu tràng.
Bên ngoài cơ thể: thuộc vai và trán.
Ngũ vị: đắng, cay.
Màu sắc: tía đỏ.
Tính cách: nóng nảy, thanh liêm.
Đắc lệnh: thành tựu rực rỡ; thất lệnh: dễ nản lòng.
Có thể thành tài lớn, nhưng tính bền vững kém.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: gọi là Bính Kỳ, còn gọi là Nguyệt Kỳ.
Đại diện cho người có uy quyền, tình nhân nam của nữ giới, kẻ thứ ba.
④ Đinh
Thuộc Âm Hỏa, phương Nam.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Tâm.
Bên ngoài cơ thể: thuộc ngực và lưỡi.
Ngũ vị: đắng.
Màu sắc: đỏ nhạt.
Hình thể: tú lệ; tính cách: ôn hòa, có tâm kế.
Đắc lệnh: xét soi rõ ràng; thất lệnh: ưu sầu, lo lắng.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: gọi là Đinh Kỳ, còn gọi là Tinh Kỳ.
Loại tượng: Ngọc nữ, tình nhân nữ của nam giới.
⑤ Mậu
Thuộc Dương Thổ, trung ương.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Vị.
Bên ngoài cơ thể: thuộc sườn và mũi.
Ngũ vị: cam (ngọt), tâm (đắng).
Màu sắc: vàng đậm.
Tính cách: cương liệt; hình thể dày dặn.
Đắc lệnh: hào phóng, quả cảm; thất lệnh: ngây ngô.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: rất quan trọng, đại diện cho vốn liếng, tích tụ tài sản, Thiên Môn.
⑥ Kỷ
Thuộc Âm Thổ, trung ương.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Tỳ.
Bên ngoài cơ thể: thuộc bụng và mặt.
Ngũ vị: cam (ngọt), tân (cay).
Màu sắc: vàng nhạt.
Tính cách: ôn thuận; hình thể trầm ổn.
Đắc lệnh: có thể giáo hóa vạn vật; thất lệnh: giữ mình trong sạch.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: đại diện cho mồ mả, những thứ dưới lòng đất, còn gọi là Địa Hộ.
⑦ Canh
Thuộc Dương Kim, phương Tây.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Đại tràng.
Bên ngoài cơ thể: thuộc gân xương.
Ngũ vị: cay.
Màu sắc: trắng.
Hình thể cao lớn; tính cách sắc sảo.
Đắc lệnh: cứng rắn; thất lệnh: mất uy tín.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: rất quan trọng, đại diện cho người chồng, công an cảnh sát, cũng là kẻ thù, là đao cỡ lớn.
⑧ Tân
Thuộc Âm Kim, phương Tây.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Phế.
Bên ngoài cơ thể: thuộc ngực và đùi.
Ngũ vị: đắng, cay.
Màu sắc: trắng nhạt.
Hình thể vuông vức; tính cách trấn tĩnh.
Đắc lệnh: là vật liệu tốt; thất lệnh: trở thành gạch ngói vụn.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: loại tượng là sai lầm, tội nhân, tinh trùng, đạo cụ nhỏ.
⑨ Nhâm
Thuộc Dương Thủy, phương Bắc.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Bàng quang.
Bên ngoài cơ thể: thuộc bắp chân.
Ngũ vị: mặn.
Màu sắc: đen đậm.
Tính cách: nhu hiểm; có thể cùng hoạn nạn nhưng khó cùng hưởng vinh hoa.
Đắc lệnh: giúp ích cho người; thất lệnh: hại người, hại nước.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: đại diện cho sự lưu động (vì thủy lưu động), logistics, cũng đại diện cho công nghiệp hóa chất (vì hóa chất liên quan đến nước).
⑩ Quý
Thuộc Âm Thủy, phương Bắc.
Ngũ tạng lục phủ: thuộc Thận.
Bên ngoài cơ thể: thuộc chân.
Ngũ vị: mặn đục.
Màu sắc: đen nhạt.
Tính cách: âm nhu, dễ liên quan đến âm mưu.
Đắc lệnh: mượn oai hùm; thất lệnh: nản chí cầu xin.
Trong Kỳ Môn Độn Giáp: đại diện cho nước ngầm (ví dụ dầu mỏ), cũng là việc làm trong âm thầm, là đời sống tình dục, là bào thai.
Âm Dương của Thiên Can trong Kỳ Môn
Trong 10 thiên can, có một cách phân định âm dương chỉ riêng áp dụng trong Kỳ Môn Độn Giáp: Năm can đầu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu là Ngũ Dương Can; năm can còn lại Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý là Ngũ Âm Can.
Đặc điểm vĩ mô:
Ngũ Dương Can: lợi động, lợi khách. Thích hợp cho những việc cần hành động như xuất quân chinh chiến, đi xa cầu tài, dọn nhà xây dựng…
Ngũ Âm Can: lợi tĩnh, lợi chủ.
Sự kết hợp giữa các Dương Can với nhau thường mang lại kết quả tốt; sự kết hợp giữa các Âm Can với nhau thường tạo ra trở lực và kết quả không tốt. Đây là đặc điểm cơ bản, tuy nhiên vẫn có ngoại lệ.
Ngũ hợp và xung khắc của Thiên Can
Thiên Can Ngũ hợp là mỗi hai thiên can kết hợp thành một ngũ hành, có năm cặp thiên can, vì vậy gọi là Thiên Can Ngũ hợp. (Phần giải thích chi tiết về ngũ hợp sẽ được trình bày tiếp theo trong bài viết.)