CHÚ GIẢI KỲ MÔN ĐỘN GIÁP – YÊN BA ĐIẾU TẨU PHÚ (PHẦN 7)

CHÚ GIẢI KỲ MÔN ĐỘN GIÁP – YÊN BA ĐIẾU TẨU PHÚ (PHẦN 7)

Bảy: "Nhất thiên bát thích đương thời chế, Thái Công san thành thất thập nhị"
(Một nghìn tám mươi cục do thời chế định, Thái Công san lược còn bảy mươi hai)

Kỳ Môn Độn Giáp thời cổ đại ở Trung Quốc chủ yếu được dùng cho việc nước, binh pháp. Ngày nay, nó thường được ứng dụng trong phát triển thương mại, quản lý thị trường, kinh doanh và đạt được hiệu quả rất rõ rệt. Trong thời đại toàn cầu hóa, nơi thương trường như chiến trường, Kỳ Môn Độn Giáp được xem như bí kíp chiến thắng của các doanh nhân Trung Quốc.

Hoàng Đế (Huangdi) là người sáng lập ra Kỳ Môn, khởi đầu với tổng cộng 4.320 cục. Mỗi tiết khí quản lý ba nguyên (Tam nguyên): Thượng nguyên, Trung nguyên, Hạ nguyên, mỗi nguyên 5 ngày. Ba nguyên tổng cộng 15 ngày, tương đương 180 thời khắc. Mỗi nguyên quản lý 60 cục, vì một nguyên 5 ngày, mỗi ngày 12 thời khắc, đủ 60 thời khắc, tức 60 cục. Ba nguyên có 180 cục. Một tiết khí quản 3 nguyên, một nguyên 5 ngày, ba nguyên 15 ngày; 5 ngày 60 thời khắc, 15 ngày 180 thời khắc, do đó có 180 cục.

Một năm có 24 tiết khí, tổng cộng 4.320 cục. Một tiết quản 3 nguyên, tức 15 ngày, 180 thời khắc. 10 tiết là 1.800 thời khắc, 20 tiết là 3.600 thời khắc, 4 tiết còn lại là 720 thời khắc. Tổng một năm 24 tiết là 4.320 thời khắc, vì vậy có 4.320 cục.

Chú giải Kỳ Môn Độn Giáp – Yên Ba Điếu Tẩu Phú (Phần 7)

Đại tướng Phong Hậu (Feng Hou) trong quá trình phát triển Kỳ Môn đã cắt giảm còn 1.080 cục. Mỗi tiết 3 nguyên, mỗi nguyên 15 cục (thực chất 1 nguyên 5 ngày, mỗi ngày 12 thời khắc = 60 cục? Cần hiểu: Phong Hậu thu gọn: một tiết 3 nguyên, mỗi nguyên 15 cục? Nhưng nguyên bản: một nguyên 60 cục? Thực ra trong bài viết: "一元管五日，足六十時，乃六十局" nhưng Phong Hậu rút gọn: "一元十五局" - vậy 15 cục thay vì 60? Họ giải thích: 一元四分之一為十五, bốn cái 15 là 60. Để dịch sát bài viết:

Phong Hậu đã rút gọn phức tạp thành đơn giản. Một tiết quản 3 nguyên, mỗi nguyên 15 cục, quản 180 thời khắc? Kỳ thực: một nguyên 5 ngày = 60 thời khắc = 60 cục, nhưng Phong Hậu gộp lại? Bài viết nói: "一元十五局" tức 1 nguyên = 15 cục, 3 nguyên = 45 cục cho một tiết. Từ đó tính 24 tiết = 1080 cục. Chúng ta dịch đúng nội dung:

Phong Hậu khi phát triển Kỳ Môn đã cắt giảm xuống còn 1.080 cục. Mỗi tiết quản 3 nguyên, tạo thành 45 cục (mỗi nguyên 15 cục, 3x15=45). Phong Hậu đã biến phức tạp thành giản lược. Một tiết quản 3 nguyên, một nguyên 15 cục, quản 180 thời khắc? Thực ra một nguyên 5 ngày, 60 thời khắc, nhưng ở đây họ dùng cách tính khác: một nguyên 15 cục, 3 nguyên 45 cục, một tiết 45 cục, hai tiết 90 cục... 24 tiết được 1.080 cục, tức 1.080 thời khắc. Như vậy, Phong Hậu cũng dựa trên 4.320 cục của Hoàng Đế, mỗi cục lớn chứa 4 phần 1.080, tổng cộng 4.320.

Một năm 360 ngày, mỗi ngày 12 thời khắc, 100 ngày 1.200 thời khắc, 300 ngày 3.600 thời khắc, 60 ngày 720 thời khắc, tổng 4.320 thời khắc – đó là quy tắc cố định.

Kỳ Môn của Phong Hậu dùng Bát quái quản 8 tiết, mỗi tiết quản 3 khí, mỗi khí quản 3 hầu, phân biệt Thiên – Địa – Nhân nguyên. Mỗi hầu 5 ngày, 72 hầu tổng cộng 360 ngày, gộp 4 hầu lại cùng xem 60 thời khắc thành cục. 72 hầu, 360 ngày, tổng cộng thành 18 cục (???) Thực tế bài viết: "共成一十八局，共一千八十时" – thành 18 cục, 1.080 thời khắc. Nhưng phía trên nói Phong Hậu 1080 cục? Có mâu thuẫn? Đọc kỹ: "風后奇門...共成一十八局，共一千八十时" – Phong Hậu lập 18 cục? Không, ý là từ 72 hầu rút thành 18 cục? Để dịch chính xác từng câu.

Tôi sẽ dịch sát nội dung bài viết, không thêm bớt.

Phong Hậu lập Kỳ Môn: dùng Bát quái quản 8 tiết, mỗi tiết quản 3 khí, mỗi khí quản 3 hầu, phân biệt Thiên – Địa – Nhân nguyên. Mỗi hầu 5 ngày, 72 hầu tổng cộng 360 ngày, gộp 4 hầu lại cùng xem 60 thời khắc thành cục. 72 hầu, 360 ngày, tổng cộng thành 18 cục, tổng 1.080 thời khắc, do đó lập ra 1.080 cục.

Thái Công san thành thất thập nhị (Khương Thái Công cắt giảm còn bảy mươi hai)

Kỳ Môn trải qua qua nhiều đời tích lũy kinh nghiệm, đến thời Chu Vũ Vương, ở Đông Hải (vùng Sơn Đông) có bậc hiền tài Khương Thượng, tự Tử Nha, người đời gọi Khương Thái Công. Thái Công thông thạo binh pháp, giỏi bày Kỳ Môn, thấy Kỳ Môn của Hoàng Đế và Phong Hậu quá phức tạp, nhiều cục dễ gây hỗn loạn. Ông bèn nâng cấp, giản lược, cắt giảm mỗi tiết còn 3 nguyên. Ông chia một mùa thành 3 hầu, tức Thiên – Địa – Nhân nguyên.

Ví dụ: Đông Chí thượng nguyên là Dương Độn 1 cục, đến trung nguyên Dương Độn 7 cục, Đông Chí hạ nguyên Dương Độn 4 cục. Các cục khác cũng tương tự. Một tiết chia 3 nguyên, 24 tiết chia được 72 nguyên, do đó lập ra 72 hoạt cục, và phong Thái Công làm quân sư.

Tương truyền, một đêm Chu Văn Vương nằm mộng thấy từ phía đông nam một con hổ trắng trán dạng có cánh lao vào mình, hốt hoảng tỉnh dậy. Khi trời sáng, Văn Vương kể giấc mộng cho các đại thần. Một đại thần tên Tản Di Sinh thưa rằng: Ngày xưa vua Vũ Đinh nhà Thương mộng thấy chim bay vào lòng (phi hùng nhập mộng) mà được hiền tài Phù Duyệt phò tá. Nay chúa thượng mộng thấy hổ có hai cánh, đó là gấu (hùng) vậy, ắt có hiền thần đến phò trợ! Sau đó Văn Vương quả gặp Khương Tử Nha, đạo hiệu Phi Hùng, bên bờ sông Vị, ứng nghiệm giấc mộng. Khương Tử Nha trở thành "hiền thần ứng mộng" của Văn Vương. Sau đó Khương Tử Nha phò tá Chu Vũ Vương dùng binh pháp Kỳ Môn đánh bại Trụ Vương, lập nên nhà Chu 800 năm giang sơn.

Tám: "Đãi vu Hán đại Trương Tử Phòng, nhất thập bát cục vi tinh nghệ"
(Đến đời Hán, Trương Tử Phòng, mười tám cục là tinh hoa)

Trương Lương, tự Tử Phòng, quân sư của Hán Cao Tổ Lưu Bang. Ông gặp Hoàng Thạch Công được truyền dạy Kỳ Môn, biết nhà Tần sẽ diệt, nhà Hán sắp hưng thịnh, bèn phù trợ Lưu Bang giành thiên hạ.

Trương Tử Phòng là người kế thừa và tập đại thành Kỳ Môn Độn Giáp. Ông nâng cấp Kỳ Môn của Thái Công một lần nữa, cắt bỏ tam nguyên, diễn hóa thành: 12 tiết từ Đông Chí là Dương Độn 9 cục, 12 tiết từ Hạ Chí là Âm Độn 9 cục. Một năm tổng cộng 18 cục. Đây là những hoạt cục, vừa giản tiện vừa chính xác. 18 cục của Trương Lương cũng có thể diễn thành 72 cục, 1.080 cục, nhưng không thể vượt quá 1.080 cục. Nếu làm cục cứng thì có 1.080 cục, nếu làm hoạt cục thì có 72 cục. Tuy nhiên, 18 cục tuy giản lược, nhưng thời khắc vẫn là 1.080. Đó là phép của Phong Hậu, muôn đời không thay đổi.

Trước hết bàn về Phong Hậu: một tiết quản 3 nguyên, 45 cục khó xem. Tôi xét thấy: 4.320 cục là do một tiết quản 3 nguyên, mỗi nguyên 60 thời khắc, 3 nguyên 180 thời khắc – đó là con số cứng. Phong Hậu có 1.080 cục, một tiết 3 nguyên, mỗi nguyên 15 cục (45 cục) – đó là phép tính rút gọn: một nguyên 60 cục, nhưng 1/4 của 60 là 15, bốn cái 15 là 60.

Kỳ Môn sử dụng ngày nay đều là Kỳ Môn 18 cục: Dương Độn 9 cục cộng Âm Độn 9 cục. Ví dụ: Đông Chí thượng nguyên, Kinh Trập thượng nguyên, Thanh Minh trung nguyên, Lập Hạ trung nguyên – bốn hầu này cùng xem Dương Độn 1 cục.