Giải thích bài ca khởi cục Kỳ Môn Độn Giáp

Chắc hẳn ai cũng đã quá quen thuộc với bài ca khởi cục Kỳ Môn Độn Giáp như sau:

Dương Độn thuận cục

• Đông Chí, Kinh Trập: nhất thất tứ

• Tiểu Hàn: nhị bát ngũ tương tùy

• Đại Hàn, Xuân Phân: tam cửu lục

• Mang Chủng: lục tam cửu thị nghi

• Cốc Vũ, Tiểu Mãn: ngũ nhị bát

• Lập Xuân: bát ngũ nhị tương nghi

• Thanh Minh, Lập Hạ: tứ nhất thất

• Vũ Thủy: cửu lục tam vi kỳ

Âm Độn nghịch cục

• Hạ Chí, Bạch Lộ: cửu tam lục

• Tiểu Thử: bát nhị ngũ chi gian

• Đại Thử, Thu Phân: thất nhất tứ

• Lập Thu: nhị ngũ bát

• Sương Giáng, Tiểu Tuyết: ngũ bát nhị

• Đại Tuyết: tứ thất nhất tương quan

• Xử Thử: nhất tứ thất

• Lập Đông, Hàn Lộ: lục cửu tam

Vậy tại sao Đông Chí là “nhất thất tứ”, Tiểu Hàn là “nhị bát ngũ”? Thực ra, nguyên lý định cục của Kỳ Môn Độn Giáp được quyết định bởi chữ “Giáp” trong “độn giáp”, tức là do sự phi bố (bay, phân bố) của Lục Thập Giáp Tý trên Cửu Cung quyết định.

Tam nguyên (Thượng, Trung, Hạ Nguyên) của Đông Chí nằm ở cung Khảm (số 1). Chúng ta cho Giáp Tý bắt đầu bay từ cung Khảm (bay thuận). Giáp Tý ở Khảm, Ất Sửu ở Khôn, Bính Dần ở Chấn…

[Ở đây có một bảng liệt kê các can chi và vị trí cung, tôi sẽ dịch phần giải thích]

Đông Chí, nguyên thứ nhất: 60 hoa giáp lần lượt bay thuận qua Cửu Cung, kết thúc ở cung Càn (số 6) với Quý Hợi. Vậy thì nguyên thứ hai của Đông Chí, Giáp Tý sẽ bắt đầu từ cung Đoài (số 7), lần lượt bay phân bố, kết thúc với Quý Hợi ở cung Chấn (số 3). Nguyên thứ ba của Đông Chí, Giáp Tý sẽ bắt đầu từ cung Tốn (số 4).

Hình ảnh phân bố 180 Giáp Tý tam nguyên của Đông Chí (mô tả các cung và can chi)

Dương Độn: Giáp Tý ở cung Khảm số 1, Ất Sửu bay thuận đến cung Khôn số 2, tiếp theo Bính Dần cung Chấn số 3, Đinh Mão cung Tốn số 4, Mậu Thìn cung Trung số 5, Kỷ Tị cung Càn số 6, Canh Ngọ cung Đoài số 7, Tân Mùi cung Cấn số 8, Nhâm Thân cung Ly số 9, Quý Dậu lại quay về cung Khảm số 1; sau đó Giáp Tuất lại bay đến cung Khôn số 2,… cứ bay thuận như vậy qua Cửu Cung, thì Giáp Thân đến cung Chấn số 3,… Giáp Ngọ đến cung Tốn số 4,… Giáp Thìn đến cung Trung số 5,… Giáp Dần đến cung Càn số 6,… cuối cùng Quý Hợi rơi vào cung Càn. Thế là hoàn thành một vòng 60 hoa giáp. Vòng tiếp theo, Giáp Tý sẽ bắt đầu từ cung Đoài số 7, lần lượt đi qua các cung,… Quý Hợi rơi vào cung Chấn số 3. Vòng thứ ba, Giáp Tý bắt đầu từ cung Tốn số 4,… Quý Hợi rơi vào cung Ly số 9, hoàn thành ba chu kỳ 60 hoa giáp. Sau đó Giáp Tý lại trở về cung Khảm, tạo thành quy luật chu kỳ Giáp Tý “nhất thất tứ” (1-7-4). Khi Giáp Tý ở cung Khôn số 2, sau khi hoàn thành ba chu kỳ 60 hoa giáp, sẽ tạo thành quy luật chu kỳ Giáp Tý “nhị bát ngũ” (2-8-5). Khi Giáp Tý ở cung Chấn số 3, sau ba chu kỳ sẽ tạo thành “tam cửu lục” (3-9-6). Từ đó có thể rút ra các quy luật chu kỳ Giáp Tý: 1-7-4, 2-8-5, 3-9-6, 4-1-7, 5-2-8, 6-3-9, 7-4-1, 8-5-2, 9-6-3, v.v.

Âm Độn: Giáp Tý ở cung Ly số 9, Ất Sửu bay nghịch đến cung Cấn số 8, tiếp theo Bính Dần cung Đoài số 7, Đinh Mão cung Càn số 6, Mậu Thìn cung Trung số 5, Kỷ Tị cung Tốn số 4, Canh Ngọ cung Chấn số 3, Tân Mùi cung Khôn số 2, Nhâm Thân cung Khảm số 1, Quý Dậu lại quay về cung Ly số 9; sau đó Giáp Tuất lại bay đến cung Cấn số 8,… cứ bay nghịch như vậy, thì Giáp Thân đến cung Đoài số 7,… Giáp Ngọ đến cung Càn số 6,… Giáp Thìn đến cung Trung số 5,… Giáp Dần đến cung Tốn số 4,… cuối cùng Quý Hợi rơi vào cung Tốn. Thế là hoàn thành một vòng 60 hoa giáp. Vòng tiếp theo, Giáp Tý sẽ bắt đầu từ cung Chấn số 3, lần lượt đi qua các cung,… Quý Hợi rơi vào cung Đoài số 7. Vòng thứ ba, Giáp Tý bắt đầu từ cung Càn số 6,… Quý Hợi rơi vào cung Khảm số 1, hoàn thành ba chu kỳ 60 hoa giáp. Sau đó Giáp Tý lại trở về cung Ly, tạo thành quy luật chu kỳ Giáp Tý “cửu tam lục” (9-3-6). Khi Giáp Tý ở cung Cấn số 8, sau ba chu kỳ sẽ tạo thành “bát nhị ngũ” (8-2-5). Khi Giáp Tý ở cung Đoài số 7, sau ba chu kỳ sẽ tạo thành “thất nhất tứ” (7-1-4). Từ đó có thể rút ra các quy luật chu kỳ Giáp Tý: 9-3-6, 8-2-5, 7-1-4, 6-9-3, 5-8-2, 4-7-1, 3-6-9, 2-5-8, v.v.

Có thể thấy rõ, quy luật phân bố trên Cửu Cung của tam nguyên (Thượng, Trung, Hạ Nguyên) Đông Chí, tức là cung khởi bay của mỗi nguyên, chính là “nhất thất tứ” (1-7-4). Đây là lý do vì sao trong Kỳ Môn, cục Dương Độn 1 lại được định cục là 1-4-7. Nó dựa trên cung khởi bay của 60 hoa giáp mỗi nguyên, tức là cung khởi cục của Kỳ Môn. Các trường hợp khác cũng có thể suy luận tương tự, mọi người có thể tự mình diễn giải.

Hai chữ “Độn Giáp” trong Kỳ Môn Độn Giáp là nền tảng của kỳ thức. Nhưng cần lưu ý rằng “độn giáp” không chỉ đơn thuần là độn (ẩn) chữ Giáp, mà là độn Lục Thập Giáp Tý. Một khi hiểu rõ đạo lý này, bạn sẽ có thể đi từ bề ngoài vào tận bản chất, và nhiều kỹ thuật bí mật trong Kỳ Môn cũng trở nên đơn giản và rõ ràng hơn.

Tam nguyên Đông Chí: 1-4-7.