GIẢI THÍCH CÁC BẢNG TRONG KỲ MÔN ĐỘN GIÁP

GIẢI THÍCH CÁC BẢNG TRONG KỲ MÔN ĐỘN GIÁP

Về các bảng liên quan đến Kỳ Môn, bạn biết được những bảng nào?

Quy luật ghi nhớ cách dùng cục:

Bát quái ở cung số mấy, thì Thượng nguyên của tiết khí đầu tiên tương ứng sẽ dùng Dương độn hoặc Âm độn cục bấy nhiêu.
Thượng nguyên của tiết khí thứ hai và thứ ba dùng cục số mấy, được xác định theo nguyên tắc: Dương độn thì sắp xếp thuận, Âm độn thì sắp xếp nghịch.
Cục dùng cho Hạ nguyên của tiết khí thứ nhất tiếp liền với cục của Thượng nguyên tiết khí thứ ba.
Cục dùng cho Trung nguyên của tiết khí thứ nhất tiếp liền với cục của Hạ nguyên tiết khí thứ ba.

Về cách dùng cục cho mỗi ngày:

Một số khái niệm:

Phù đầu (đầu phù hiệu): Ngày đầu tiên của mỗi Nguyên, thiên can luôn là Giáp hoặc Kỷ, gọi là Phù đầu.
Tứ trọng, Tứ mạnh, Tứ quý:
- Địa chi của ngày đầu tiên của Thượng nguyên luôn là Tý, Ngọ, Mão, Dậu – gọi là Tứ trọng (tháng đế vượng).
- Địa chi của ngày đầu tiên của Trung nguyên luôn là Dần, Thân, Tỵ, Hợi – gọi là Tứ mạnh (tháng trưởng sinh).
- Địa chi của ngày đầu tiên của Hạ nguyên luôn là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi – gọi là Tứ quý (tháng bốn kho).
Một nguyên (một cục) có 6 tuần (lục tuần), một tuần có 10 thời gian (tương ứng một viên đại tướng dẫn đội diễn luyện trong 10 giờ).

Bảng tra cục dùng cho 60 ngày Giáp Tý:

Phân nhóm Thượng – Trung – Hạ nguyên như sau:

Tuần thứ nhất (khởi Giáp Tý):
- Thượng nguyên 5 ngày: Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần, Đinh Mão, Mậu Thìn
- Trung nguyên 5 ngày: Kỷ Tỵ, Canh Ngọ, Tân Mùi, Nhâm Thân, Quý Dậu
- Hạ nguyên 5 ngày: Giáp Tuất, Ất Hợi, Bính Tý, Đinh Sửu, Mậu Dần
Tuần thứ hai (khởi Kỷ Mão):
- Thượng nguyên 5 ngày: Kỷ Mão, Canh Thìn, Tân Tỵ, Nhâm Ngọ, Quý Mùi
- Trung nguyên 5 ngày: Giáp Thân, Ất Dậu, Bính Tuất, Đinh Hợi, Mậu Tý
- Hạ nguyên 5 ngày: Kỷ Sửu, Canh Dần, Tân Mão, Nhâm Thìn, Quý Tỵ
Tuần thứ ba (khởi Giáp Ngọ):
- Thượng nguyên 5 ngày: Giáp Ngọ, Ất Mùi, Bính Thân, Đinh Dậu, Mậu Tuất
- Trung nguyên 5 ngày: Kỷ Hợi, Canh Tý, Tân Sửu, Nhâm Dần, Quý Mão
- Hạ nguyên 5 ngày: Giáp Thìn, Ất Tỵ, Bính Ngọ, Đinh Mùi, Mậu Thân
Tuần thứ tư (khởi Kỷ Dậu):
- Thượng nguyên 5 ngày: Kỷ Dậu, Canh Tuất, Tân Hợi, Nhâm Tý, Quý Sửu
- Trung nguyên 5 ngày: Giáp Dần, Ất Mão, Bính Thìn, Đinh Tỵ, Mậu Ngọ
- Hạ nguyên 5 ngày: Kỷ Mùi, Canh Thân, Tân Dậu, Nhâm Tuất, Quý Hợi

Ví dụ về cách dùng cục:

Ví dụ: Ngày 1 tháng 1 năm 1995 (nhằm mùng 1 tháng Chạp năm Giáp Tuất, ngày Nhâm Thìn). Các bước xác định cục:

Xác định Phù đầu và Nguyên: Nhâm Thìn thuộc tuần Giáp Thân, Phù đầu là Kỷ Sửu. Địa chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thuộc Hạ nguyên → vậy ngày này dùng Hạ nguyên.
Xác định tiết khí: Ngày này sau Đông chí, trước Tiểu hàn → dùng Hạ nguyên của Đông chí.
Xác định số cục: Đông chí có 15 ngày, ba nguyên Thượng, Trung, Hạ dùng các cục: 1, 7, 4. Hạ nguyên dùng số 4. Vậy dùng Dương độn 4 cục.

Điều này hơi khó với người mới, vì kiến thức cơ bản chưa vững. Hãy từ từ, luyện tập thêm một thời gian, tự nhiên sẽ ứng dụng thuần thục.

Ví dụ khác, mời các bạn tự phân tích: Ngày mùng 6 tháng Giêng năm Ất Quý, ngày Đinh Mão, mùng 5 là Lập xuân. Đáp án: Lập xuân Thượng nguyên, Dương độn 8 cục.

Mẹo ghi nhớ (và viết thuộc lòng) bảng dùng cục Kỳ Môn Độn Giáp:

Vẽ vòng tròn Thái Cực với phương vị (ngồi Bắc hướng Nam, phía dưới là Bắc, phía trên là Nam – theo bản đồ cổ), các đường phân chia Bát quái (vòng trong, nét đậm), các đường phân chia tiết khí (vòng ngoài, nét mảnh).
Điền phương vị Bát quái và số của Bát quái:
- Phương vị Bát quái: Khảm Bắc, Ly Nam, Chấn Đông, Đoài Tây, Cấn Đông Bắc, Khôn Tây Nam, Càn Tây Bắc, Tốn Đông Nam.
- Số Bát quái (số cung): "Đới cửu lý nhất" (đội 9 đạp 1), tả 3 hữu 7, tứ nhị vi kiên (4 và 2 làm vai), bát lục vi túc (8 và 6 làm chân).
Điền tên 24 tiết khí: Lấy Đông chí bắt đầu Dương độn, Hạ chí bắt đầu Âm độn. Kèm theo bài ca 24 tiết khí:
Xuân Vũ Kinh Xuân Thanh Cốc Thiên, Hạ Mãn Mang Thử Hạ tương liên.
Thu Xử Lộ Thu Hàn Sương Giáng, Đông Tuyết Tuyết Đông Tiểu Đại Hàn.
(Dịch: Xuân, Vũ, Kinh, Xuân, Thanh, Cốc, Thiên; Hạ, Mãn, Mang, Thử, Hạ tương liên; Thu, Xử, Lộ, Thu, Hàn, Sương, Giáng; Đông, Tuyết, Tuyết, Đông, Tiểu, Đại Hàn).
Điền số cục cho các tiết khí:
- Thứ tự điền: tất cả Thượng nguyên → Hạ nguyên của mỗi quẻ → Trung nguyên của mỗi quẻ.
- (1) Bát quái ở cung số mấy, thì Thượng nguyên của tiết khí đầu tiên tương ứng cục bấy nhiêu (Dương độn hay Âm độn).
- (2) Thượng nguyên của tiết khí thứ hai, thứ ba thì theo Dương độn thuận, Âm độn nghịch mà xác định.
- (3) Hạ nguyên của tiết khí thứ nhất tiếp liền với Thượng nguyên của tiết khí thứ ba.
- (4) Trung nguyên của tiết khí thứ nhất tiếp liền với Hạ nguyên của tiết khí thứ ba.

Ghi nhớ bảng 60 ngày Giáp Tý (cách chia Thượng, Trung, Hạ nguyên):

Phù đầu: luôn là Giáp hoặc Kỷ.
Thượng, Trung, Hạ nguyên: Ghi nhớ theo trình tự mùa.

Nguyên	Loại địa chi	Các địa chi	Thứ tự mùa (Đông → Xuân → Hạ → Thu)	Số thứ tự tuần
Thượng nguyên	Tứ trọng	Tý, Mão, Ngọ, Dậu	Đông, Xuân, Hạ, Thu	1, 4, 7, 10
Hạ nguyên	Tứ quý	Sửu, Thìn, Mùi, Tuất	Đông, Xuân, Hạ, Thu	2, 5, 8, 11
Trung nguyên	Tứ mạnh	Dần, Tỵ, Thân, Hợi	Xuân, Hạ, Thu, Đông	3, 6, 9, 12

Đối với bất kỳ năm, tháng, ngày, giờ nào, chỉ cần có một cuốn lịch vạn niên trong tay, lại nhớ được bảng dùng cục của Kỳ Môn, thì chính bạn cũng có thể tự mình xác định được cục dùng một cách độc lập.

Các bài liên quan:

Bài viết liên quan

TAM KỲ NHẬP MỘ TRONG KỲ MÔN ĐỘN GIÁP

KHÔNG VONG & CÔ HƯ TRONG KỲ MÔN ĐỘN GIÁP

PHỤC NGÂM VÀ PHẢN NGÂM TRONG KỲ MÔN ĐỘN GIÁP